Banner
Workflow

भारत-पाकिस्तान तनाव के बीच ब्रह्मोस मिसाइल की तैनाती

भारत-पाकिस्तान तनाव के बीच ब्रह्मोस मिसाइल की तैनाती
Contact Counsellor

भारत-पाकिस्तान तनाव के बीच ब्रह्मोस मिसाइल की तैनाती

मुख्य पहलूविवरण
घटना/मुख्य आकर्षणहाल ही में भारत-पाकिस्तान में तनाव (10 मई) के कारण ब्रह्मोस मिसाइल चर्चा में।
विकसित किया गयाभारत के DRDO और रूस के NPO Mashinostroyeniya के बीच संयुक्त परियोजना।
नाम का मूलनदियों ब्रह्मपुत्र (भारत) और मोस्कवा (रूस) से लिया गया।
पहली तैनातीभारतीय नौसेना (2005)भारतीय सेना (2007)भारतीय वायु सेना (2019)
प्रकारसुपरसोनिक क्रूज मिसाइल
लंबाईलगभग 8.2 मीटर (संस्करण के अनुसार अलग-अलग)।
गतिMach 2.8 से Mach 3.5 (ध्वनि की गति से 3 गुना)
रेंजप्रारंभिक: 290 किलोमीटर; विस्तारित: 500-800 किलोमीटर; भविष्य: 1,500 किलोमीटर तक।
मार्गदर्शन प्रणालीजड़त्वीय नेविगेशन + सैटेलाइट नेविगेशन + टर्मिनल मार्गदर्शन के लिए सक्रिय रडार होमिंग
वारहेड200-300 किलो पारंपरिक वारहेड (उच्च विस्फोटक या अर्ध-कवच-भेदी)।
लागतपरियोजना लागत: $250 मिलियन (₹2,135 करोड़); फैक्ट्री सेटअप: ₹300 करोड़; प्रति मिसाइल: ₹34 करोड़
नोदनदो-चरण प्रणाली: ठोस रॉकेट बूस्टर + तरल-ईंधन वाला रैमजेट सस्टेनर।
वैरिएंटब्रह्मोस ब्लॉक I (290 किलोमीटर), ब्रह्मोस-ए (500 किलोमीटर), विस्तारित रेंज (450-500 किलोमीटर), ब्रह्मोस- II (हाइपरसोनिक, Mach 8, 1,500 किलोमीटर), ब्रह्मोस-एनजी (अगली पीढ़ी)।
विशेष सुविधाएँमल्टी-प्लेटफॉर्म लॉन्च (भूमि, समुद्र, वायु, पनडुब्बी), कम रडार सिग्नेचर, स्वायत्त संचालन, परिवर्तनीय उड़ान पथ (खड़ी गोताखोरी, समुद्र-स्किमिंग)।
परिचालन तैनातीभारतीय नौसेना (जहाज से प्रक्षेपित), भारतीय सेना (मोबाइल लांचर), भारतीय वायु सेना (Su-30MKI), पनडुब्बी से प्रक्षेपित
भविष्य के विकासब्रह्मोस- II: हाइपरसोनिक (Mach 8+), ब्रह्मोस-एनजी: बेहतर स्टील्थ और रडार, लंबी रेंज (1,500 किलोमीटर तक)।

Categories